11.
Namluwy kompaktat mezi posly zboru Basilejskeho a kralowstwi Ceskeho w Brne ucinene, latine a cesky.
W Brne, bez datum (l435, m. Jul.) (Z nekolika starych rkpp.)
In nomine domini nostri Jesu Christi, qui est amator pacis et unitatis,et pro unitate populi Christiani preces porrexit ad patrem nos Philibertus, dei et apostolicae sedis gratia Constantiensis episcopus provinciae Rotomagensis, Johannes de Polomar, archidiaconus Barchinonensis, apostolici palatii causarum auditor, decretorum doctor, Martinus Bernerii, decanus Turonensis [Cochlaeus (na str. 289) tuto pridawa jmena nasledujici: "Tilmannus praepositus S. Fiorini de Confluentia, decretorum doctor, Aegidius Carlerii, decanus Cameracensis et Thomas. . . professor Viennensis, sacri generalis" a. t. d. cehoz w rkpp. se nedostawa.], et Thomas Haselbach, sacrae theologiae professor, sacri generalis Basiliensis concilii ad regnum Bohemiane et marchionatum Moraviae legati destinati: auctoritate sacri concilii recipimus et acceptamus unitatem et pacem per dictos regnum Bohemiae et marchionatum Moraviae acceptas, factas et firmatas, secundam quod utrique parti constat per literas inde confectas, cum universo populo Christiano; tollimus omnes sententias censurae, et plenariam abolitionem facimus.
Item auctoritate dei omnipotentis et beatorum Petri et Pauli apostolorum, et dicti sacri generalis concilii, pronuntiamus veram, perpetuam, firmam, bonam et Chrstianam pacem dictorum regni et marchionatus cum reliquo universo populo Christiano; mandantes auctoritate praedicta universis Christiani orbis principibus et aliis Christi fidelibus universis, cujuscunque status, gradus, praeeminentie aut dignitatis existant, quatenus dictis regno et marchionatui bonam, firmam et Christianam pacem observent, neque pro causis dissensionum, pro difficultatibus aliquibus circa materias fidei et quatuor articulorum dudum exortis et agitatis, cum jam sint praedicta capitula complanata, aut pro eo, quod communicarunt, communicant, aut communicabunt sub utraque specie juxta formam dictorum capitulorum, eos invadere, offendere, infamare, aut injuriari praesumant, sed ipsos Bohemos et Moravos tanquam fratres bonos et catholicos, ecclesiae orthodoxae filios reverentes et obedientes eidem habeant et fraterna dilectione contractent; hoc declarato expresse: quod si aliquis contra fecerit, non intelligatur pax ipsa violata, sed debeat fieri de ilio emenda condigna.
Cumque, prout in dictis capitulis continetur, circa materiam communionis sub utraque specie sit hoc modo concordatum:quod dictis Bohemis et Moravis suscipientibus ecclesiasticam unitatem et pacem realiter et cum effectu, et in omnibus aliis, quam in usu communionis utriusque speciei, fidei et ritui universalis ecclesiae conformibus, illi et illae, qui talem usum habent, communicabunt sub duplici specie cum auctoritate domini nostri Jesu Christi et ecclesiae, verae sponsae ejus, et articulus ille in sacro concilio discutietur ad plenum quo ad materiam de praecepto, et videbitur, quid circa illum articulum pro veritate katholica sit tenendum et agendum pro utilitate et salute populi Christiani; et omnibus mature et digeste pertractatis, nihilominus si in desiderio habendi dictam communionem sub duplici specie perseveraverint, hoc eorum ambasiatoribus indicantibus,sacrum concilium sacerdotibus dictorum regni et marchionatus communicandi sub utraque specie populum, eas videlicet personas, quae in annis discretionis reverenter et devote postulaverint, facultatem pro eorum utilitate et salute in domino largietur; hoc semper observato, quod sacerdotes sic communicantibus semper dicant, quod ipsi debent firmiter credere, quod non sub specie panis caro tantum, nec sub specie viri sanguis tantum, sed sub qualibet specie est integer et totus Christus, et juxta dictorum compactatorum formam dictis Bohemis et Moravis suscipietibus ecclesiasticam unitatem et pacem realiter et cum effectu,et in omnibus aliis,quam in usu communionis utriusque specei, fidei et ritui universalis ecclesiae comformibus, illi et illae,qui talem usum habent, valeant communicare sub duplici specie cum auctoritate domini nostri Jesu Christi et ecclesiae verae sponsae ejus hoc expresse declarato, quod pe verbum fidei super et infra positum intelligunt et intelligi volunt veritatem primam,et omnes alias credendas veritates, secundum quod manifestantur in scripturis sacris et doctrina ecclesiae sane intellectis, item cum dicitur de ritibus universalis ecclesiae,intelligunt et intelligi volunt non de ritibus specialibus de quibus in diversis provinciis diversa servantur,sed de ritibus, qui communiter et generaliter circa divina servantur, et quod postquam nomine regni et marchionatus in universitate hoc suscipietur, si aliqui in divinis celebrandis non statim suscipiant ritus, qui generaliter observatur,propterea non fiat impedimentum pacis nec unitatis.
Idcirco reverendis in Christo patribus Archiepiscopo Pragensi, et Olomucensi ac Lutomyslensi episcopis, qui sunt vel pro tempore erunt, universisque singulis ecclesiarum praelatis, curam habentibus animarum, in virtute sanctae obedientiae districte praecipiendo mandamus, quatenus illis personis, quae usum habent communicandi sub duplici specie, juxta formam in dicto capitulo contentam, sacrum eucharistiae sacramentum sub duplici specie, requisiti, prout ad unumquemque pertinet aut pertinebit in futurum, ministrent, et pro necessitate plebis, ut non negligatur, faciant ministrari, et bis nullatenus resistere aut contraire praesumant; scholares quoque, qui communicaverunt, et deinceps juxta dictorum capitulorum formam communicare vellent, et etiam cum promoti fuerint, et ad eos ex officio pertinebit aliis ministrare sub duplici specie, propterea a promotione ad sacros ordines non prohibeant, sed si aliud canonicum non obsislat, eos rite promoveant eorum episcopi. Quod si quisquam contra hoc facere praesumpserit, per ejus superiorem debite puniatur, ut poena docente cognoscat, quam grave sit, auetoritatem sacri generalis concilii habere contemptam. Universisque et singulis, cujuscunque status, praeeminentiae aut conditionis existant, praesentium tenore dist riete praecipiendo mandamus, quatenus dictis Bohemis et Mora vis servantibus ecclesiasticam unitatem, et utentibus communione sub duplici specie modo et forma praedictis, nemo audeat improperare, aut eorum famae vel honori detrahere.
Item quod ambasiatores dicti regni et marchionatus ad sacrum concilium deo propitio feliciter dirigendi, et omnes, qui de eodem regno vel marchionatu dictum sacrum concilium adire voluerint, secure poterunt ordinato et honesto modo proponere, quicquid difficultatis occurrat circa materias fidei, sacramentorum, vel rituum ecclesiae, vel etiam pro reformatione ecclesiae in capite et in membris, et spiritu sancto dirigente fiet, secundum quot juste et rationabiliter ad dei gloriam et ecclesiastici status debitam honestatem fuerit faciendum.
Item recognoscimus in gestis apud Pragam in cedula, quae incipit: "Haec sunt responsa data per reverendum in Christo patrem D. Philibertum episcopum Constantiensem provinciae Rotomagensis, Johannem de Polemar, decretorum Doctorem archidiaconum Barchinonensem, Henricum Tokke in theologia magistrum, Canonicum Magdeburgensem, et Martinum Bernerii, baccalarium formatum in sacra pagina, decanum Turonensem,legatos sacri concilii generalis, ad quaesita puncta seu dubia, per nonnullos venerabiles magistros et sacerdotes regni Bohemiae eis mota", hanc esse responsionem scriptam: "Primo dixerunt, quod non est intentionis sacri concilii, permittere communionem sub dupliciti specie permissione tolerantiae, vel sicut Judaeis permissus fuit libellus repudii,quia cum sacrum concilium viscera maternae caritatis exhibere dictis Bohemis et Moravis intendat, non est intentionis concilii permittere tali permissione, quae peccatum non excludat, sed taliter elargiri, quod auctoritate domini nostri Jesu Christi et ecclesiae verae sponsae suae sit licita, et digne sumentibus utilis et salutaris".
We jmeno pana naseho Jezise Krista,jenz jest milownik pokoje a jednoty,a za jednotu krestanskeho lidu prosby racil wzdati k otci: my Filibert, bozi a apostolske stolice stolice milosti biskup Konstansky krajiny Rotomagenske, Jan z Polomar archidiakon Barchinonsky, auditor sieni papezowy a doktor w prawiech, Martin Bernerii, dekan Turonsky a Tomas z Haselbach , doktor w swatem pisme, swateho obecnieho koncilium Basilejskeho do kralowstwi Ceskeho a markrabstwi Morawskeho legatowe poslani: moci swateho koncilium prijimame a oblibujem jednotu a pokoj skrze recene kralowstwie Ceske a markrabstwie Morawske prijate, ucinene a utwrzene, jakoz obojie strane znamo jest skrze listy na to ucinene, se wsim lidem krestanskym; zwihame wsecky klatby, a plne zhlazenie cinime.
Opet moci boha wsemohucieho a blahoslawenych apostolow Petra a Pawla, a receneho swateho koncilium obecneho, wypowiedamy prawy, wecny, pewny, dobry a krestansky pokoj jiz recenych kralowstwie a markrabstwie s jinym wselikterakym lidem krestanskym ; prikazujice moci driew recenu wsem naporad krestanskym kniezatom a jinym wsem krestanom, kterehozbykoli byli stawu, radu, powysenie aneb dostojenstwie, aby s jiz recenym kralowstwim a markrabstwim dobry, pewny a krestansky pokoj zachowawali, ani pro pre rozdielow a nesnazky nektere pri kusiech wiery a ctyr artikulow pred tiem znikle a casto rozjimane, neb jiz su skrze jiste umluwy porownany, ani proto ze su prijimali, prijimaji a prijimati budu pod oboji zposobu wedle sepsanie jiz recenych umluw, na ne utokow ciniti, jim skoditi, jich haneti aneb bezprawie ciniti aby nesmeli; ale je Cechy a Morawany jako bratri dobru a krestanske cierkwe prawe syny poctiwe a poslusne tez cierkwi aby meli, a bratrskym milowanim s nimi nakladali; to wsak znamenite wynmuce, jestlizeby kto odporne ucinil, nebud rozumieno, aby pokoj ten byl zrusen, ale ma nad nim stati se oprawa hodna.
A ponewadz, jakoz w jiz jmenowanych smluwach zawreno jest, o prijimani tela bozieho pod oboji zposobu takto jest smluweno: ze jiz recenym Cechom a Morawanom krestansku jednotu a pokoj prijimajicim prawe a w skutku, a we wsem jinem krom poziwanie tela bozieho a krwe bozie pod oboji zposobu, u wiere a obyceji s obecnu cierkwi sjednanym ti a ty, ktoz taky obycej maji, prijimati budu pod oboji zposobu moci pana naseho Jesu Krista a cierkwe prawe choti jeho; a artikul ten w swatem snemu bude rozjiman doplna, jelikozto o prikazani, a sezrieno bude, co pri tom artikulu za wieru krestansku ma byti drzano a zachowano ku pozitku a k spaseni lidu krestanskeho; a kdyz wsecky weci s rozmyslem a wazne budu rozjimany, wsak pres to jestlize w zadosti jmenie jiz receneho prijimame tela bozieho a krwe bozie pod oboji zposobu trwati budu, to kdyz jich poslowe okazi, swaty snem knezim jiz receneho kralowstwie a markrabstwie podawati pod obojim zposobem lidu, tem totiz osobam, kterez jsuce w letech rozumnych, poctiwe a nabozne zadati budu, swobodu k jich uzitku a spaseni w panu bohu da; to wzdycky zahowawajice, aby knezie tak prijimajicim wzdycky prawili, ze oni maji pewne weriti, ze pod zposobem chleba nenie telo toliko, ani pod zposobu wina krew toliko, ale pod kazdu zposobu jest cely a plny Kristus,a wedle jiz recenych umluw zposoby, jiz recenym Cechom a Morawanom prijimajicim jednotu a pokoj krestansky prawe a w skutku, a we wsech jinych (wecech) krome poziwanie tela bozieho prijimame pod oboji zposobu u wiere a obycejich obecne cierkwe srownanym, ti a ty, kteriz taky obycej maji, budu moci prijimati pod oboji zposobu moci pana naseho Jesu Krista a cierkwe prawe choti jeho; to wsak znamenite wynawse, ze skrze slowo wiery nahore i wdole polozene, rozomeji a rozomieno aby bylo chteji,prawdu prwni a wsecky jine, kterez wereny byti maji prawdy, jakoz se zjewuji w swatych pismiech a zprawe cierkwe w prawem rozumu; opet kdyz se die o obycejich obecne cierkwe,rozumeji,abrz aby bylo rozumieno chteji, ne o obycejich zwlastnich, o nichz w rozlicnych krajinach rozlicne weci se zachowawaji, ale o obycejich, kteriz obecne a wsady pri sluzbe bozie zachowawaji se; a kdyz jmenem kralowstwie a markrabstwie wuobec to prijato bude, ac kteri pri sluzbe bozie ne inhed prijmu obycejow, kteriz obecne zachowani bywaji, proto nebud prekazka pokoji ani jednote.
Protoz poctiwym w Kristu otcom arcibiskupu Prazskemu, Olomuckemu a Litomyslskemu biskupom, kteriz jsu aneb casem budu, wsem a kazdemu zwlaste kostelow zprawcom, jenz porucenstwie dusi maji, moci swateho poslusenstwie prisne prikazujice prikazujem, aby tem osobam, kterez maji obycej prijimati pod oboji zposobu, wedle zposoby w jiz recenem sepsani polozene, swatost tela bozieho a krwe bozie pod oboji zposobu, jsuce napomenuti, jakoz na jednoho kazdeho slusie aneb sluseti bude w buducie casy, aby podawali, a ku potrebe lidu, aby zmeskan nebyl, zjednali, aby bylo podawano, a tomu nizadnym obycejem zpeciti se aneb zprotiwiti aby nikoli nesmeli; zakow take, kteriz jsu prijimali a potom wedle recenych smluw zposoby chteliby prijimati, a take kdyzby sweceni byli a na ne z uradu sluseti bude jinym podawati pod oboji zposobu, proto od sweceni k radom knezskym aby nebranili, a jestlize jina radna prekazka nebude, aby je swetili radne jich biskupowe. Pakliby kto proti tomu smel uciniti, skrze jeho wyssieho hodne bud tresktan, aby pokuty dokazanim seznal, kterak tezke jest, moc swateho obecneho snemu mieti potupenu. Wsem take a kazdemu zwlaste, kterehozkoli stawu, powysenie aneb radu byliby, temito listy prikazujice prikazujem, aby recenym Cechom a Morawanom, zachowawajicim krestanska jednotu a poziwajicim prijimanie tela bozieho a krwe bozie pod obojim zposobem, obycejem a radem driew sepsanym, zadny nesmel lati, ani jich powesti aneboli cti utrhati.
Opet poslowe recenych kralowstwie a markrabstwie k swatemu snemu s bozi pomoci kteriz budu scastne wyslani, a wsickni, ktoz z tehoz kralowstwie neb markrabstwie kjiz recenemu snemu swatemu budu chtieti pristupiti, bezpecne budu moci zrezenym a poctiwym obycejem predloziti, cozkoli nesnazie by bylo pri wiere, swatostech neb radech kostelnich, neboli take k napraweni cierkwe na hlawe i na udech, a ducha swateho zprawujicieho stane se, co sprawedliwe a rozumne k bozie chwale a duchowniho stawu a hodne poctiwosti bude se mieti stati.
Opet seznawame o jednani w Praze na listu, kteryz se pocina: "Tyto jsu odpowedi dany skrze poctiweho w Kristu otce kneze Filiberta, biskupa Konstanskeho krajiny Rotomagenske, a Jana z Polomar w prawich doktora, arciprista Barchinonskeho, Jindricha Tokke, w pisme swatem mistra kanownika Magdeburskeho, a Martina Berneri, bakalare w swatem pisme, dekana Turonskeho, posly swateho snemu obecneho, k otazanym kusom neb pochybowanim skrze nektere pociwe mistry a knezie kralowstwie Ceskeho jim ucinenym", tato jest odpowed napsana: Najprwe rekli su, ze nenie umysla swateho snema, dopustiti prijimame pod oboji zposobu dopustenim trpenie, neboli jako zidom dopusten jest byl list; zapuzenie neb ponewadz swaty snem strewa materske lasky okazati jiz recenym Cechom a Morawanom mieni, nenie umyslu koncilium dopustiti takym dopustenim, kterezby hriech zawieralo, ale tak swoliti, ze moci pana naseho Jesu Krista a cierkwe, choti jeho prawe, jest slusne a hodne prijimajicim uzitecne a spasitedlne. Amen.